Komosa – Styczeń Agata – Wyspa niechcianych kobiet

3.8 out of 5 stars (3,8 / 5) Jeśli chcesz być członkiem społeczności i mieć prawa jak inni – musisz się do tej społeczności dokładać. Jeśli nie jesteś w stanie – społeczność się tobą zaopiekuje, ale coś za coś, stracisz swoje prawa wyborcze i zostaniesz zamknięty w zakładzie dla osób słabych umysłowo. Jeśli społeczność uzna, że jesteś „niemoralna” – też cię ograniczy.  Najlepiej na odludnej wyspie, gdzie nie będziesz mogła swoją „niemoralnością” gorszyć bogobojnych kobiet i wodzić na pokuszenie prawych mężczyzn. Ale nie będzie cię resocjalizować. Co najwyżej wysterylizuje. Jesteś przecież „słaba duchem”, jesteś inna.

W 1923 roku na wyspie Sprogø powstał ośrodek w którym swoje miejsce znalazły kobiety odrzucone przez społeczeństwo Danii – niedorozwinięte, lub opóźnione intelektualnie, uzależnione od alkoholu, lub uznane za „rozwiązłe”. Na pierwszy rzut oka, bardzo humanitarne rozwiązanie – jeśli weźmie się pod uwagę jak wcześniej społeczność traktowała osoby słabsze intelektualnie lub chore psychicznie.   Jest tylko jedno ale – wyspa jest tak naprawdę więzieniem. Jej pensjonariuszki żyją w klatce bez krat, mając tylko tyle praw ile wyznaczyło im bardzo „łaskawe” państwo.  To eugenika i polowanie na czarownice w jednym. Pozbywanie się jednostek „niepełnowartościowych”, przymusowa sterylizacja, żeby przypadkiem nie przekazali swoich słabych genów dalej z jednej strony, a z drugiej pozbywanie się kobiet, które uznano za niemoralne – bo np. ktoś oskarżył je o mężowską zdradę, albo dopuszczono się na nich gwałtu. To również opowieść o hipokryzji, bo przecież wiele z tych kobiet było na początku ofiarami swoich „opiekunów”, często z najbliższej rodziny, którzy je wykorzystywali sami, ale również udostępniali do wykorzystywania innym, czerpiąc z tego zyski.

Wyspa… to kolejna po Czystej Ameryce pozycja traktująca o wstydliwych stronach ludzkiej historii – o eugenice. Tym razem w „najlepszym miejscu do życia” czyli Danii. To przejmujący, choć relacjonowany z chłodnym reporterskim dystansem dokument o społeczeństwie które łatwo feruje wyroki i w bezwzględny sposób przykrawa innych do wybranego schematu, usuwając inność, jakkolwiek by jej nie pojmować spomiędzy swoich członków. Oparta na dokumentach i zdjęciach relacja sprawia, że zaczynamy dostrzegać wewnętrzną sprzeczność głoszonych haseł opieki i wsparcia z działaniem opartym na przemocowym meblowaniu innym życia, tylko dlatego, że ktoś uznał ich za nieproduktywnych. Na mnie jednak największe wrażenie zrobił rozdział ostatni, w którym autorka pozwoliła sobie na odrobinę prywaty – na podstawie własnych doświadczeń jako imigrantki  pokazała jak w dalszym ciągu działają zasady Jante – te same które kiedyś legły u podstaw teorii o osobach przydatnych i nieprzydatnych dla społeczeństwa. Pamiętaj, nie myśl, że jesteś wyjątkowy, lepszy, że możesz nasz czegoś nauczyć. Pamiętaj, liczy się my.

Polecam. Warto przeczytać i zastanowić się, czy aby w naszym kraju też gdzieś nie funkcjonuje nasze własne Jante.

P.S. Na tym blogu recenzowaliśmy już książkę podejmującą temat Jante: Dwunaste nie myśl, że uciekniesz

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *